Apartman ve sitelerdeki sığınaklar, yönetmeliklere göre ortak alanlar olarak tanımlanmıştır. Durumun bu şekilde olmasından dolayı bu alanların kullanımı belirli kurallara tabidir. Sığınakların amacı; olası savaş, afet veya acil durumlarda bina sakinlerine güvenli bir barınma alanı sağlamaktır. Barış zamanında ise yönetmeliklere uygun olmak koşuluyla depo gibi geçici kullanımlara açılabilir. Fakat sığınakların asli fonksiyonunu engelleyecek şekilde kalıcı değişiklikler yapılması yasalarca yasaktır.
Sığınakların Yasal Statüsü ve Kullanım Şartları
Sığınakların kullanımına ilişkin temel esaslar Sığınak Yönetmeliği ve Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında düzenlenmektedir. Sığınak Yönetmeliği, 7 Kasım 2025 tarihinde yapılan kapsamlı değişikliklerle güncellenmiş ve sığınakların kullanımı, denetimi ve teknik standartlarına ilişkin yeni hükümler getirilmiştir.
Sığınaklar kat maliklerinin ortak mülkiyetinde bulunan alanlardır. Bağımsız bir bölüm gibi satılması, kiralanması veya devredilmesi mümkün değildir.
Bununla birlikte sığınaklar barış zamanında; kat malikleri kurulunun beşte dört çoğunlukla karar alması, gerekli bildirim süreçlerinin yerine getirilmesi ve sığınak niteliğinin korunması şartıyla ortak alan kapsamındaki başka amaçlarla kullanılabilir.
Bu kullanım sırasında sığınağın gerektiğinde hızlı şekilde asli işlevine döndürülmesini engelleyecek kalıcı değişiklikler yapılmamalıdır.
Sığınaklarla İlgili Mevzuat ve Yönetmelikler
Sığınakların yapımı, kullanımı ve denetimi çeşitli yasal düzenlemelerle belirlenmiştir. Bu düzenlemeler; sığınakların güvenli, kullanılabilir ve yönetmeliklere uygun şekilde korunmasını amaçlar.
Sığınaklar, Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 4. maddesinde belirtilen ortak alanlar arasında yer alır. Bu nedenle tüm kat maliklerinin ortak mülkü olarak tapuya işlenir.
Yapılan tescil, sığınakların devredilemez ve amacı dışında kullanılamaz ortak alan olduğunu resmi olarak belirler.
İmar Kanunu’na göre, belirli büyüklükteki ve kullanım amacındaki binalarda sığınak yapılması zorunludur. Bu zorunluluk; yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni süreçlerinde belediyeler tarafından titizlikle kontrol edilir.
Ayrıca AFAD, sığınaklarda bulunması gereken malzemeleri, acil durumlarda izlenecek adımları, sığınak sorumlularının görevlerini ve genel kullanım kurallarını belirleyen rehberleri güncellemiştir.
Apartman ve Sitelerde Sığınak Kuralları Nedir?
Apartman ve site binalarında bulunan sığınakların kullanımında güncel mevzuata göre dikkat edilmesi gereken temel kurallar şunlardır:
Sığınaklar kat maliklerinin ortak mülkiyetindedir ve bağımsız olarak satılamaz, kiralanamaz veya devredilemez.
Sığınağın acil durumlarda kullanılmasını engelleyecek şekilde kalıcı veya geçici düzenlemeler yapılamaz ve sığınak niteliği ortadan kaldırılamaz.
Barış zamanında sığınakların ortak alan kapsamındaki farklı amaçlarla kullanılabilmesi için kat malikleri kurulunun beşte dört çoğunlukla karar alması gerekir.
Farklı amaçla kullanım sırasında binanın kullanım bütünlüğü bozulmamalı, sığınağın teknik özellikleri korunmalı ve gerektiğinde tekrar sığınak olarak kullanılabilmesi mümkün olmalıdır.
Mevzuatta öngörülen bildirim süreçlerinin yerine getirilmesi gerekir.
Sığınak bağımsız bir dükkân, iş yeri veya kiralanabilir bağımsız bölüm haline getirilemez.
Konutlarda zorunlu otopark ihtiyacını karşılayan bir alanın aynı zamanda sığınak şartlarına uygun şekilde projelendirilmesi halinde alan hem otopark ihtiyacının karşılanmasında hem de sığınak olarak kullanılabilir.
Apartman/Site Yöneticisinin Sığınakla İlgili Sorumlulukları
Apartman ve site yöneticileri, sığınakların mevzuata uygun şekilde korunması ve kullanıma hazır tutulması konusunda önemli sorumluluklara sahiptir.
Yönetimin sığınağın fiziksel durumunu düzenli olarak kontrol etmesi, erişimi engelleyen veya kullanım kapasitesini azaltan durumları ortadan kaldırması gerekir.
Sığınakta mekanik havalandırma sistemi bulunuyorsa sistemin rutin bakımları yaptırılmalı, gerekli filtreler hazır bulundurulmalı ve sistem çalışır durumda tutulmalıdır.
Sığınağın elektrik, havalandırma, iletişim ve diğer teknik altyapılarının kullanılabilir durumda bulunmasına dikkat edilmelidir.
Kat maliklerinin sığınağın mevcut durumu, kullanım koşulları ve tespit edilen eksiklikler konusunda bilgilendirilmesi de sağlıklı bir apartman ve site yönetimi açısından önemlidir.
Sığınaklar Hangi Durumlarda Kullanılır?
Sığınaklar, olağanüstü durumlarda can ve mal güvenliğini sağlamak amacıyla inşa edilen korunma alanlarıdır. Kullanım amaçları şu şekilde listelenebilir:
Nükleer, biyolojik ve kimyasal silahların etkilerinden korunmak için kullanılır.
Deprem, fırtına, sel gibi doğal afetlerde sığınaklar, geçici barınma ve güvenli alanlar olarak kullanılabilir.
Sığınaklar, sivil savunma kapsamında, halkın korunması amacıyla kullanılır. Acil durumlarda, toplu koruma sağlamak ve can kaybını en aza indirmek için son derece önemlidir.
Sığınakların Ortak Alan Olarak Kullanılabilir Mi?
Apartman ve sitelerdeki sığınaklar, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre ortak alanlar arasında yer alır. Durumun bu şekilde olmasından dolayı tüm kat maliklerinin müşterek mülkiyetindedir.
Sığınak Alanının Depo veya Otopark Olarak Kullanılması
Sığınakların acil durumda kullanılmasını engelleyecek biçimde depo veya otopark haline getirilmesi mevzuata uygun değildir.
Bununla birlikte barış zamanında, kat malikleri kurulunun beşte dört çoğunlukla alacağı karar ve gerekli bildirim süreçleri doğrultusunda, sığınak niteliği korunmak şartıyla ortak alan kapsamındaki farklı kullanımlar mümkün olabilir.
Bu tür kullanımlarda sığınağın giriş ve çıkışları kapatılmamalı, havalandırma sistemleri engellenmemeli ve alan gerektiğinde kısa sürede yeniden sığınak olarak kullanılabilecek durumda tutulmalıdır.
Ayrıca konutlarda zorunlu otopark ihtiyacını karşılayan alanın aynı zamanda mevzuatta belirtilen sığınak özelliklerine uygun olarak projelendirilmesi halinde, aynı alan otopark ve sığınak ihtiyacını birlikte karşılayabilir.
Sığınakların Kat Maliklerinin Özel Kullanımına Açılması
Sığınaklar, tüm kat maliklerinin ortak mülkiyetinde olan alanlardır. Durumun bu şekilde olmasından dolayı herhangi bir kat malikinin veya kiracının özel kullanımına tahsis edilemez.
ÖNEMLİ: Sığınakların özel kullanıma tahsis edilmesi, tüm kat maliklerinin oybirliğiyle alınan kararlarla bile mümkün değildir.
Sığınakların Bakımı ve Güvenliği
Apartman ve site sığınaklarının güvenli şekilde kullanılabilmesi için düzenli bakım, temizlik ve denetimlerin yapılması gereklidir. Sorumluluklar, ilgili mevzuatlar çerçevesinde bina yöneticileri ve maliklerine aittir.
Sığınakların Temizlik ve Bakım Sorumlulukları
Sığınakların yapım ve bakım giderleri, ilgili yapıların malik ve idareleri tarafından karşılanır. Bakım işlemleri, bina yöneticisi denetiminde gerçekleştirilir.
Sığınaklarda Güvenlik Önlemleri ve Ekipmanlar
Sığınakların yalnızca fiziksel olarak ayrılmış bir alan olması yeterli değildir. Acil durumlarda kullanılabilecek teknik altyapıya ve gerekli güvenlik ekipmanlarına da sahip olması gerekir.
Sığınağın kapasitesine uygun bir havalandırma sisteminin bulunması ve sistemin çalışır durumda tutulması önemlidir.
Özel serpinti sığınaklarında mevzuatta belirtilen şartlara uygun yangın söndürme cihazları ile temel sağlık ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir ilk yardım dolabı bulundurulmalıdır.
Havalandırma ve diğer kritik sistemlerin elektrik kesintilerinde de çalışabilmesi amacıyla gerekli yedek enerji çözümlerinin bulunması gerekir.
Ayrıca acil durumlarda dış dünya ile iletişim kurulabilmesini sağlayacak haberleşme altyapısının hazır tutulması ve elektronik haberleşme donanımlarının düzenli olarak kontrol edilmesi önemlidir.
Sığınakların Periyodik Kontrolleri ve Denetimleri
Sığınakların kullanılabilir durumda olup olmadığının belirli aralıklarla kontrol edilmesi, özellikle apartman ve site yönetimleri açısından önem taşır.
Kontroller sırasında sığınağın giriş ve çıkışları, havalandırma sistemi, elektrik ve iletişim altyapısı, yangın güvenliği ekipmanları ve genel fiziki durumu değerlendirilmelidir.
7 Kasım 2025 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeler kapsamında, daha önceki mevzuata göre sığınak yapma zorunluluğu bulunan mevcut binalardaki sığınakların ilgili idareler tarafından kontrol edilmesine yönelik bir geçiş süreci de öngörülmüştür.
Bu nedenle 2026 yılı, mevcut apartman ve site sığınaklarının uygunluğunun kontrol edilmesi ve varsa eksikliklerin giderilmesi açısından özellikle önemlidir.
Yapısal olmayan eksikliklerin tespit edilmesi durumunda, eksikliğin niteliğine göre bina yönetiminden gerekli düzenlemelerin yapılması istenebilir.
Sığınak Alanlarının Yönetim Planında Nasıl Yer Alması Gerekir?
Sığınak alanlarının yönetim planında yer alması gereken bazı önemli detaylar vardır. Tüm bu bilgiler şu şekilde listelenebilir:
Oluşturulan yönetim planında sığınakların, kat maliklerinin ortak alanı olduğu belirtilmelidir.
Yönetim planında, sığınakların yalnızca sığınma amacıyla kullanılacağı ve amacı dışında kullanımının yasak olduğu açıkça ifade edilmelidir.
Sığınakların bakım, temizlik ve denetim sorumlulukları yönetim planında net bir şekilde tanımlanmalıdır.
Yönetim planında, sığınakların kullanım koşullarında yapılacak değişikliklerin, Kat Mülkiyeti Kanunu'na uygun olarak tüm kat maliklerinin beşte dördünün onayıyla gerçekleştirileceği belirtilmelidir.
Sığınak Kullanımı ile İlgili Kat Maliklerinin Hakları Nelerdir?
Apartman ve sitelerde bulunan sığınaklar ortak alan niteliğinde olduğu için tüm kat maliklerinin bu alan üzerinde ortak hakları bulunmaktadır.
Hiçbir kat maliki sığınağı kendi özel kullanımına tahsis edemez veya diğer kat maliklerinin kullanımını engelleyemez.
Sığınağın asli işlevinin korunması gerekir.
Barış zamanında ortak alan kapsamındaki farklı bir kullanım ancak kat malikleri kurulunun beşte dört çoğunlukla alacağı karar, gerekli bildirim süreçlerinin yerine getirilmesi ve sığınak niteliğinin korunması şartıyla gerçekleştirilebilir.
Kat malikleri, sığınağın mevzuata aykırı biçimde kullanılması veya acil durumda kullanılamayacak hale getirilmesi durumunda yönetimden gerekli düzenlemelerin yapılmasını talep edebilir.
Sığınakların Kendi Amacı Dışında Kullanılması Durumunda Ne Olur?
Sığınağın mevzuatta izin verilen sınırların dışında kullanılması veya sığınak niteliğini ortadan kaldıracak değişiklikler yapılması hukuki ve idari sonuçlar doğurabilir.
İlgili idare tarafından mevzuata aykırı bir kullanım tespit edilmesi halinde gerekli bildirim ve işlem süreçleri başlatılabilir.
Aykırılığın malik, müteahhit veya yönetim tarafından verilen süre içerisinde giderilmesi gerekir.
Mevzuata aykırılığın devam etmesi halinde ilgili idare tarafından gerekli işlemler gerçekleştirilebilir ve ortaya çıkan masraflar mevzuat kapsamında ilgililerden tahsil edilebilir.
Bu nedenle apartman ve site yönetimlerinin sığınakları farklı bir amaçla kullanmadan önce güncel mevzuata ve gerekli karar süreçlerine uygun hareket etmesi önemlidir.
Sığınaklar otopark olarak kullanılır mı?
Belirli şartlarla mümkündür. Konutlarda zorunlu otopark ihtiyacını karşılayan alanın aynı zamanda Sığınak Yönetmeliği'nde belirtilen niteliklere uygun şekilde sığınak olarak projelendirilmesi halinde aynı alan iki ihtiyacı birlikte karşılayabilir. Ancak sığınak niteliğinin ve acil durumda kullanılabilirliğinin korunması gerekir.
Sığınaklar başka amaçla kullanıldığında masraflar nasıl bölüşülür?
Sığınakların amacı dışında kullanılması durumunda; bu kullanımın giderleri ve hukuki masrafları, aykırılığı gerçekleştiren kat maliklerinden tahsil edilir. Mahkeme kararıyla sığınak eski haline getirilir ve ilgili giderler sorumlulardan alınır.
Apartman ve sitelerde sığınak bulundurmak zorunlu mu?
Her bina için aynı şekilde zorunlu değildir. Sığınak Yönetmeliği'nde yapı türü, bağımsız bölüm sayısı, kullanım alanı ve kapasite gibi kriterlere göre çeşitli şartlar ve istisnalar bulunmaktadır. Bu nedenle binanın özelliklerine göre değerlendirme yapılmalıdır.
Sığınaklar tapuya kayıtlı mı?
Evet, sığınaklar apartman veya site yönetim planında ortak alan olarak belirtilir. Tapuda da ortak mülk olarak tescil edilir.
Sığınakları apartman sakinleri istediği gibi kullanabilir mi?
Hayır. Sığınakların kullanımı tamamen serbest değildir. Barış zamanında başka bir ortak alan amacıyla kullanım için kat malikleri kurulunun beşte dört çoğunlukla karar alması, gerekli bildirim süreçlerinin uygulanması ve sığınağın teknik özellikleri ile acil durumda kullanılabilirliğinin korunması gerekir.
Sığınakların depo veya otopark için kullanılması yasal mı?
Sığınağın acil durumda kullanılmasını engelleyecek veya sığınak niteliğini ortadan kaldıracak biçimde depo haline getirilmesi uygun değildir. Barış zamanındaki farklı ortak alan kullanımları ise mevzuatta belirtilen karar ve bildirim şartlarına uyularak ve sığınak niteliği korunarak gerçekleştirilebilir.
Sığınakların bakımından kim sorumludur?
Sığınakların bakımı, bina maliklerinin ve yöneticinin sorumluluğundadır. Yönetici, sığınağın düzenli bakımını takip eder ve gereken işlemleri yerine getirir.
Apartman sığınağına eşya konulabilir mi?
Sığınağın giriş ve çıkışlarını, kullanım kapasitesini, havalandırma sistemini veya acil durumda kullanımını engelleyecek biçimde eşya depolanmamalıdır. Alanın her zaman gerektiğinde sığınak olarak kullanılabilecek durumda tutulması gerekir.
