Günümüzde güvenlik her alanda sağlanması gereken önemli şartlar arasında yer alır. Apartman ve sitelerde de giderek yaygınlaşan güvenlik önlemleri ile daha güvenilir bir ortam elde edilir. Bu yüzden özel güvenlik kanunu çerçevesinde apartmanlarda ve sitelerde güvenlik önlemleri ve uygulamaları başlamıştır. Bunların yasalara uygun olarak ve doğru şekilde yapılması gerekir.
Apartman ve Sitelerde Özel Güvenlik Hizmeti Nasıl Uygulanır?
Apartman ve sitelerde özel güvenlik hizmeti alınmasına karar verilirken öncelikle yönetim planı ve Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında gerekli yönetim ve kat malikleri kurulu kararları değerlendirilmelidir.
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun kapsamında özel güvenlik uygulamasına geçilmesi, kural olarak özel güvenlik komisyonunun kararı ve valinin iznine bağlıdır. İzin sürecinde korunacak alanın özellikleri, görevlendirilecek özel güvenlik personelinin sayısı, görev alanı ve varsa kullanılacak güvenlik ekipmanları değerlendirilir.
Gerekli izinler tamamlandıktan sonra site kendi bünyesinde özel güvenlik birimi oluşturabilir veya Bakanlıktan faaliyet izni bulunan bir özel güvenlik şirketinden hizmet satın alabilir.
Özel Güvenlik İçin Gerekli Yasal Şartlar
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanuna göre özel güvenlik görevlilerinde belirli şartlar aranır.
Özel güvenlik görevlisinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması ve 18 yaşını doldurmuş bulunması gerekir.
Silahsız olarak görev yapacak kişiler için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul mezuniyeti; silahlı görev yapacak kişiler için ise en az lise veya dengi okul mezuniyeti aranır.
Adayın Kanunda belirtilen suçlardan mahkûm olmaması, görevin yapılmasına engel bir sağlık durumunun bulunmaması, gerekli özel güvenlik eğitimini başarıyla tamamlaması ve güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanması gerekir.
Özel güvenlik görevlisinin görev yapabilmesi için geçerli özel güvenlik görevlisi kimlik kartına sahip olması da gereklidir.
Özel Güvenlik Görevlilerinin Yetkileri ve Sınırları
Güvenlik görevlileri, sorumluluk verilen bölgenin korunması ve güvenliğinin sağlanması ile görevlendirilmiş kişilerdir. Güvenlik görevlilerinin görev anında yapabilecekleri yetkiler ve sınırlar da belirlenmiştir. Bunlar çerçevesinde güvenlik görevlileri, görevlerini uygularken bunlar çerçevesinde hareket ederler. Bunları kötüye kullanmak ya da mesai saatleri dışında kullanmak ise çeşitli hukuki yaptırımlara sebep olur.
Kimlik Sorma ve Giriş – Çıkış Kontrolleri
Özel güvenlik görevlileri, görev yaptıkları apartman veya sitenin güvenliğinin sağlanması amacıyla giriş ve çıkış kontrollerinde görev alabilir.
Ancak özel güvenlik görevlilerinin yetkileri genel kolluk kuvvetleriyle aynı değildir. Kimlik kontrolü ve diğer güvenlik tedbirleri 5188 sayılı Kanunda tanımlanan yetkiler, görev alanı ve görev süresi içerisinde uygulanmalıdır.
Siteye giriş yapmak isteyen ziyaretçilerden site güvenlik prosedürleri kapsamında kimlik veya ziyaret bilgisi istenebilir. Ziyaretçinin hangi bağımsız bölüme geldiğinin teyit edilmesi ve site sakininin bilgilendirilmesi gibi güvenlik tedbirleri uygulanabilir.
Özel güvenlik görevlileri bu süreçte kişilere karşı polis veya jandarmaya ait genel sorgulama, soruşturma veya keyfî biçimde durdurma yetkilerini kullanamaz.
Üst Araması ve Eşyaların Kontrolü
Özel güvenlik görevlilerinin arama yetkisi kanunla belirlenen sınırlar içerisindedir. Koruma ve güvenliğini sağladıkları alanlara girişlerde kişileri duyarlı kapıdan geçirebilir, kişilerin üzerini dedektörle kontrol edebilir ve eşyalarını X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirebilirler.
Özel güvenlik görevlilerinin genel bir önleme tedbiri olarak kişilerin üzerini elle arama veya çantalarının içini zorla açarak arama şeklinde sınırsız bir yetkisi bulunmamaktadır.
Güvenlik kontrolünü kabul etmeyen kişilerin siteye veya korunan alana girişine ilişkin işlem, tesisin giriş kuralları ve ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilmelidir.
Şüpheli veya suç teşkil eden bir durum bulunması halinde ise gerekli durumlarda genel kolluk kuvvetlerine haber verilmelidir.
Güvenlik Kamerası Kullanımı ve Kayıt Alma Yetkisi
Apartman ve sitelerde güvenliğin sağlanması amacıyla güvenlik kameralarından yararlanılabilir. Özel güvenlik görevlileri de görevleri kapsamında mevcut kamera sistemlerini takip edebilir.
Ancak kamera kaydı yapılması özel güvenlik görevlisine sınırsız bir görüntüleme, kayıt saklama veya kayıtları kullanma yetkisi vermez. Kamera sistemlerinin kullanımı sırasında 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu başta olmak üzere kişisel verilerin korunmasına ilişkin kurallara uyulmalıdır.
Kameraların güvenlik amacıyla ve ölçülü biçimde konumlandırılması, kişilerin özel hayatını ihlal edecek alanların görüntülenmemesi, kayıtların yalnızca gerekli süre boyunca saklanması ve yetkisiz kişilerin kayıtlara erişiminin engellenmesi önemlidir Kayıtların adli veya idari makamlarla paylaşılması gerektiğinde de ilgili mevzuat çerçevesinde hareket edilmelidir.
Zor Kullanma ve Müdahale Yetkisi
Özel güvenlik görevlilerinin zor kullanma yetkisi sınırsız değildir. 5188 sayılı Kanun kapsamında özel güvenlik görevlileri; yakalama, meşru savunma, saldırının önlenmesi ve kanunda belirtilen diğer durumlarda ilgili mevzuatın izin verdiği ölçüde müdahalede bulunabilir.
Kullanılan güç, karşılaşılan tehlike ve müdahalenin amacıyla ölçülü olmalıdır. Özel güvenlik görevlileri yakaladıkları kişileri cezalandıramaz, sorgulayamaz veya genel kolluk kuvvetlerine ait yetkileri kullanamaz. Yakalama gerektiren bir olay yaşanması halinde kişi ve olayla ilgili delillerin en kısa sürede genel kolluk kuvvetlerine teslim edilmesi gerekir.
Apartman ve Site Yönetimlerinin Özel Güvenlik Hizmetlerinde Dikkat Etmesi Gerekenler
Özel güvenlik hizmetleri, son derece önemli olan ve dikkat edilmesi gereken hizmetlerdendir. Bu yüzden özel güvenlik tercihlerinde dikkatli ve doğru seçim yapılması gerekir. Özel güvenlik tercihlerinde öncelikle adli sicil kaydı, disiplin anlayışı, güvenilirlik, kriz yönetimi konusunda beceri, mümkünse tecrübe ve pozitif insan ilişkileri olan personellerin tercih edilmesi gerekir.
Özel Güvenlik Hizmeti için İzin Alma Zorunluluğu
Apartman veya sitede 5188 sayılı Kanun kapsamında özel güvenlik görevlisi çalıştırılacaksa gerekli özel güvenlik izin sürecinin tamamlanması gerekir. Özel güvenlik hizmetlerinin yerine getirilmesi, Kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında özel güvenlik komisyonunun kararı üzerine valinin iznine bağlıdır.
İzin kapsamında görev alanı, özel güvenlik görevlilerinin sayısı ve uygulanacak güvenlik tedbirleri gibi konular belirlenebilir. Site yönetiminin özel güvenlik hizmetine başlamadan önce ilgili Valilik ve İl Emniyet Müdürlüğü Özel Güvenlik birimleri üzerinden güncel başvuru ve bildirim yükümlülüklerini kontrol etmesi önemlidir.
Özel Güvenlik Görevlisi Çalıştırma Şartları
Apartman ve siteler gerekli izin süreçlerini tamamladıktan sonra kendi bünyelerinde özel güvenlik birimi oluşturabilir veya faaliyet izin belgesine sahip bir özel güvenlik şirketinden hizmet satın alabilir.
Görevlendirilecek kişilerin geçerli özel güvenlik görevlisi kimlik kartına sahip olması ve yapılacak görevin niteliğine uygun şartları taşıması gerekir. Site yönetimi hizmet aldığı özel güvenlik şirketinin faaliyet izin belgesini ve görevlendirilen personelin kimlik ve yetki durumunu kontrol etmelidir. Özel güvenlik görevlileri koruma ve güvenlik hizmetleri dışında başka işlerde çalıştırılmamalıdır.
Özel Güvenlik Şirketi ile Çalışırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Apartman ve site yönetimleri özel güvenlik şirketi seçerken yalnızca fiyatı değil, şirketin yasal yetkilerini ve hizmet standartlarını da değerlendirmelidir. Hizmet alınacak şirketin İçişleri Bakanlığı tarafından verilmiş geçerli faaliyet izin belgesinin bulunmasına dikkat edilmelidir.
Görevlendirilen personelin özel güvenlik kimlik kartlarının geçerli olup olmadığı kontrol edilmelidir. Ayrıca vardiya planlaması, personel sayısı, görev tanımları, acil durum prosedürleri, kamera ve ziyaretçi kayıt süreçleri ile genel kolluk kuvvetleriyle iletişim yöntemleri hizmet sözleşmesinde açık biçimde düzenlenmelidir.
Apartman ve site yönetimleri, özel güvenlik şirketinden hizmet alınmasının yönetimin kendi denetim ve gözetim sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmadığını da dikkate almalıdır.
Özel Güvenlik Görevlilerinin Çalışma Koşulları ve Eğitimi
Güvenlik görevlilerinin işlerini doğru bir şekilde ve güvenilir olarak yapabilmeleri için eğitimli olmaları ve çalışma koşullarının uygun olması gerekir. Bu yüzden apartman, site ve binalarda da özel güvenlik görevlileri için uygun çalışma koşullarının sağlanmış olmasından emin olunması gerekir. Aynı zamanda bu doğrultuda eğitim de almış olan kişilerin tercih edilmesi önemlidir. Bu da özel güvenlik şirketleri ile çalışmanın önemini bir kere daha göstermiş olur.
Özel Güvenlik Sertifikası ve Eğitim Şartları
Özel güvenlik görevlisi olmak isteyen kişilerin 5188 sayılı Kanunda belirtilen şartları sağlaması ve gerekli özel güvenlik eğitimini başarıyla tamamlaması gerekir.
Silahsız özel güvenlik görevlileri için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul mezuniyeti aranırken, silahlı özel güvenlik görevlileri için en az lise veya dengi okul mezuniyeti gereklidir. Adayların 18 yaşını doldurmuş olması, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması, Kanunda belirtilen adli sicil şartlarını taşıması ve görevin yapılmasına engel bir sağlık durumunun bulunmaması gerekir.
Temel eğitim ve sınav süreçlerinin ardından gerekli şartları sağlayan adaylar özel güvenlik görevlisi kimlik kartı için başvurabilir. Özel güvenlik görevlilerinin kimlik kartlarının yenilenebilmesi için beş yılda bir yenileme eğitimi almaları gerekir.
Özel Güvenlik Görevlilerinin Çalışma Süreleri ve Vardiya Sistemi
Apartman ve sitelerde özel sektöre bağlı olarak çalışan özel güvenlik görevlilerinin çalışma süreleri genel olarak iş mevzuatı kapsamında düzenlenir. Haftalık normal çalışma süresi, İş Kanununa tabi çalışanlarda kural olarak en fazla 45 saattir. Çalışma süresinin haftanın çalışılan günlerine nasıl dağıtılacağı vardiya düzenine ve iş sözleşmesine göre belirlenebilir.
Özel güvenlik hizmetinin 24 saat devam etmesi, tek bir güvenlik görevlisinin kesintisiz olarak çalıştırılabileceği anlamına gelmez. Vardiyalar çalışma ve dinlenme sürelerine ilişkin mevzuata uygun hazırlanmalıdır. Günlük çalışma, gece çalışması, fazla çalışma, hafta tatili ve ara dinlenme hakları da iş mevzuatına uygun şekilde uygulanmalıdır. Özel güvenlik görevlilerinin “ara dinlenmesi veya yemek molası yoktur” şeklinde genel bir kural bulunmamaktadır.
Özel Güvenlik Hizmetlerinin Hukuki ve Cezai Sorumlulukları
Özel güvenlik görevlilerinin hukuki ve cezai sorumlulukları bulunur. Özel güvenlik görevlilerinin görevlerini kötüye kullanarak işledikleri suçlardan dolayı yaptırımları olur. Özel güvenlik görevlileri kamu görevlisi gibi görüldüğü için bu şekilde de cezalandırılır. Özel güvenlik görevlilerine karşı suç işleyenler de bir kamu görevlisine karşı suç işlemiş gibi cezalandırılır.
Özel güvenlik görevlisinin yetkisini aşması halinde ne yapılmalı?
Özel güvenlik görevlileri, mesai saatleri dışında ve yetki ve sorumluluk alanları dışında kendilerine tanınan yetkileri kullanamaz. Özel güvenlik görevlileri yetkilerini aştıkları an suç işlemiş olurlar. Bu durumda yaptıkları aşıma bağlı olarak cezai ve yasal yaptırımlara maruz kalırlar.
Sitelerde özel güvenlik zorunluluğu var mı?
Sitelerde beklenen özellik güvenilir olmasıdır. Bunun için güvenilirliğin sağlanmış olması gerekir. Bu açıdan özel güvenlik bulundurmak zorunlu değildir ancak herhangi bir şekilde güvenlik de sağlanmış olmalıdır. Site ve apartmanlarda özel güvenlik izninin alınması da gerekir.
Site yönetimi güvenliği kaldırabilir mi?
Site yönetimi, mevcut güvenliğin kaldırılması için yönetim planında buna yönelik olarak tüm kat maliklerinin ya da site sakinlerinin 5/4 oranında karar vermesi gerekir.
Özel güvenlik görevlileri bina sakinlerinin misafirlerini sorgulayabilir mi?
Özel güvenlik görevlisi, bulunduğu binanın her anlamda güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu yüzden site sakini olmayan herkesi, şüphe arz etmesi durumunda sorgulama yetkileri vardır.
Apartman ve site yönetimleri özel güvenlik yerine güvenlik kamerası kullanabilir mi?
Apartman ve sitelerde özel güvenlik görevlisi çalıştırmak yerine güvenlik kamerasının kullanılmasını merak eder. Özel güvenlik görevlisi yerine güvenlik kamerası kullanma açısından herhangi bir sorun olmaz. Ancak güvenliği sağlamak açısından yeterli olmayacaktır. Bu yüzden kamera ve özel güvenlik görevlisi çalıştırmak daha güvenli olacaktır.
